از کلاس درس تا خط تولید (13 نکته کلیدی در ارزیابی کار و زمان)
بر اساس تجربهها (حاصل سالها تجربه عملیاتی من (مرتضی بهمنی) در صنعت) و ارزیابیهای عملیاتی در کارخانجات، این ۱۲ مورد حیاتی معمولاً دیده نمیشوند که در اینجا به شما آموزش داده میشود:
۱. تدوین و شفافسازی شرح شغل (Job Description)
- توضیح: مرز دقیق وظایف اپراتور باید قبل از زمانسنجی مشخص باشد.
- مثال: آیا اپراتور دستگاه تزریق پلاستیک، مسئول جداسازی ضایعات (پلیسه) هم هست یا فقط قطعه را برمیدارد؟ بدون این مرز، زمانسنجی شما اعتبار ندارد.
۲. رعایت قوانین ایمنی و استانداردهای اداره کار
- توضیح: زمان استاندارد نباید سلامت کارگر یا قوانین ایمنی را نقض کند.
- مثال: اگر بستنِ دستکش و عینک ایمنی ۱۰ ثانیه طول میکشد، این زمان یک «اجبار» است و نباید به بهانه سرعت، از زمان استاندارد حذف شود.
۳. تحلیل فاکتورهای انسانی (سن و جنسیت)
- توضیح: تفاوتهای فیزیولوژیک در تعیین «ضرایب خستگی» (Allowance) نقش مستقیم دارند.
- مثال: زمان استاندارد برای جابهجایی بار برای یک خانم یا یک فرد مسن، به دلیل نیاز به استراحتِ بیشتر، باید ضریبِ خستگیِ بالاتری نسبت به یک مرد جوان داشته باشد.
۴. ملاحظات اقلیمی و فصلهای خاص (مانند تابستان)
- توضیح: شرایط محیطی مثل دما و رطوبت بر بازدهی انرژی بدن اثر میگذارند.
- مثال: در یک کارخانه مواد غذایی که تهویه ضعیفی دارد، زمان استانداردِ خردادماه نباید با دیماه یکی باشد؛ چون گرمای هوا سرعتِ طبیعیِ حرکت را کاهش میدهد.
۵. صحهگذاری توسط مدیر و مهندس (Validation)
- توضیح: نتایج زمانسنجی باید توسط ذینفعان (تولید و مهندسی) تأیید شود تا قابلیت اجرا داشته باشد.
- مثال: بعد از زمانسنجی، مدیر تولید باید تأیید کند که این زمانِ بهدستآمده، کیفیتِ محصول را فدای سرعت نمیکند.
۶. همسویی با استراتژی و سیاستهای تولیدی
- توضیح: زمانسنجی ابزاری برای رسیدن به اهداف کلان شرکت (مثلاً کاهش هزینه یا تحویل سریع) است.
- مثال: اگر سیاست شرکت «تولید سفارشی» است، زمانسنجی باید منعطف باشد، نه سفت و سخت مثل تولید انبوه.
۷. انطباق با رویههای عملیاتی و دستورالعملهای نت (Maintenance)
- توضیح: زمانسنجی باید در شرایطی انجام شود که دستگاه در وضعیت استانداردِ فنی است.
- مثال: اگر دستگاهی به دلیل لرزش، سرعتش را کم کردهاند، زمانسنجی روی آن اشتباه است؛ ابتدا باید واحد «نت» دستگاه را به شرایط استاندارد برگرداند.
۸. اجرای آزمایشی یا پایلوت (Pilot Run)
- توضیح: قبل از نهایی کردن زمان در کل خط، باید آن را در یک بازه کوتاه تست کرد.
- مثال: زمان استاندارد جدید را فقط برای یک شیفت اجرا کنید تا ببینید آیا در عمل کارگران دچار خستگی مفرط میشوند یا خیر.
۹. اولویت روشسنجی بر زمانسنجی (Method Study)
- توضیح: ابتدا روش انجام کار را اصلاح کنید (حذف حرکت اضافی)، سپس زمان بگیرید.
- مثال: به جای اینکه زمانِ راه رفتن کارگر را بگیرید، میز کار را نزدیک کنید؛ بعد از حذف راه رفتن، زمانِ جدید را ثبت کنید.
۱۰. تسلط بر ابزارهای تحلیل (Excel) و استانداردهای ایزو
- توضیح: دادههای خام باید در اکسل تحلیل آماری شوند و مستندات مطابق ایزو ثبت گردند.
- مثال: استفاده از فرمولهای انحراف معیار در اکسل برای اینکه بفهمید آیا تفاوت زمانهای ثبت شده به دلیل مهارت کارگر است یا خطای زمانسنج.
۱۱. تسلط بر فرآیند و متدهای تویوتا (Lean/Toyota Way)
- توضیح: نگاه کردن به کار از دریچه حذف اتلافها (Muda).
- مثال (نکته طلایی): استفاده از Poka-Yoke (خطاناپذیرسازی)؛ به جای اینکه زمان بگذارید تا کارگر با دقت یک قطعه را تراز کند، فیکسچری بسازید.
۱۲. تفکیک شرایط ارزیابی در وضعیت «عادی» و «محدودیت» (Constraint vs. Normal Conditions)
- توضیح: زمانسنجی در زمانهایی که کارخانه دچار محدودیت (برق، مواد اولیه یا خرابی طولانیمدت) است، نباید مبنای «زمان استاندارد» قرار گیرد. در این شرایط، تمرکز ارزیابی باید از «خروجی محصول» به سمت «مدیریت ظرفیت و زمانهای پنهان» تغییر کند.
- مثال (شرایط محدودیت): فرض کنید به دلیل قطعی برق، خط تولید ۳ ساعت متوقف است. در این حالت، زمانسنجیِ سرعتِ اپراتور بیمعنی است. در عوض، شما باید ارزیابی کنید که:
- زمانِ آمادهسازی مجدد (Startup Time): بعد از وصل شدن برق، چقدر زمان میبرد تا دستگاه به دمای ایدهآل برسد؟
- آنالیز فعالیتهای موازی: آیا پرسنل در زمان بیکاری میتوانند فعالیتهای ارزشافزای دیگری مثل 5S، بستهبندیهای دستی یا آموزشهای کوتاه را انجام دهند؟
- - مثال (شرایط بدون محدودیت): وقتی متریال و برق فراهم است، هدف شما در ارزیابی، رسیدن به زمان سیکل (Cycle Time) بهینه برای پاسخگویی به تقاضای بازار است.
13.استفاده از دادههای آماری: در گزارش به مدیریت از دادههای خام و بی روح استفاده نکنید بجای آن گزارش بصورت مصور و نمودار و عکس باشد تا درک و قدرت انتقال بهتری داشته باشد و تصمیم گیری را راحت تر و شمارا حرفه ای تر نشان دهد.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
برای دیدن مقاله فوق تخصصی در خصوص ارزیابی کار و زمان به آدرس زیر کلیک کنید.
https://bahmaniie.ir/evaluation-work
3 راز مخفی در زمان سنجی (جهت دیدن اموزش کلیک کنید)
دیدگاه خود را بنویسید